Medische aansprakelijkheid: wanneer is er sprake van een medische fout en heeft u recht op schadevergoeding?

Een medische schadeclaim verloopt via het verzamelen van bewijs, medisch onderzoek, aansprakelijkstelling en schadebegroting. Dit artikel beschrijft het traject. Voor het algemene overzicht en de routes per zorgverlener leest u onze gids medische aansprakelijkheid.

Medische aansprakelijkheid speelt als een behandeling niet goed gaat en u daarna met extra klachten, beperkingen of kosten blijft zitten. U vraagt zich dan af: is dit “pech”, een complicatie, of heeft een arts of ziekenhuis een fout gemaakt? En als er een fout is gemaakt: hoe krijgt u dan schadevergoeding en smartengeld?

Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Laatst bijgewerkt: 31 oktober 2026.

Kort antwoord: Na een mogelijke medische fout begint een schadeclaim meestal met het opvragen van uw medisch dossier en het controleren van de verjaringstermijn. Daarna worden de zorgvuldigheid van de behandeling, het oorzakelijk verband en de schade beoordeeld, en stelt u de zorgverlener of het ziekenhuis zo nodig aansprakelijk. Een klacht, een tuchtzaak en een civiele claim hebben verschillende doelen: alleen via een aansprakelijkstelling (of in beperkte mate via de geschilleninstantie) kunt u schadevergoeding krijgen.

In dit artikel leggen wij het stap voor stap uit. U leest wat medische aansprakelijkheid betekent, wanneer een zorgverlener aansprakelijk kan zijn, wat u meteen moet doen voor het bewijs en hoe een claim meestal verloopt. Wilt u extra verdieping per onderwerp? Onderaan zetten wij links naar verdiepende pagina’s op onze site.

---

Wat betekent medische aansprakelijkheid?

Bij medische aansprakelijkheid houdt u een zorgverlener aansprakelijk omdat die niet zorgvuldig genoeg handelde. Het gaat dan om een arts, ziekenhuis, verloskundige, fysiotherapeut of andere hulpverlener. De kernvraag is altijd dezelfde:

• Heeft de zorgverlener gehandeld zoals een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot in dezelfde situatie zou doen?

Belangrijk: een complicatie is niet automatisch een fout. Elke behandeling kent risico’s. Voor een schadeclaim moeten een normschending, schade en causaal verband worden onderbouwd. Lees daarover ook: Complicatie of medische fout: wat is het verschil?

---

De zorgplicht van de hulpverlener: wat mag u verwachten?

De wet verwacht zorgvuldigheid. Een arts moet werken volgens actuele medische inzichten, richtlijnen en protocollen. De beoordeling hangt ook af van de rol van de zorgverlener. Een huisarts is een generalist. Een specialist wordt binnen het eigen vakgebied strenger beoordeeld.

U kunt hierover ook algemene informatie vinden bij de overheid: Rijksoverheid: rechten bij een medische behandeling.

---

Wanneer is er sprake van een medische fout?

Een medische fout kan op veel manieren ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan:

• een verkeerde of te late diagnose;
• een fout tijdens een operatie of behandeling;
• een medicatiefout (verkeerd middel of verkeerde dosering);
• onvoldoende controle, te late reactie of slechte nazorg;
• gebrekkige uitleg over risico’s of alternatieven (probleem met informed consent).

Twijfelt u vooral over een diagnose? Lees dan: Verkeerde diagnose: wanneer is er sprake van een medische fout?

---

Informed consent: toestemming werkt alleen als u goed geïnformeerd bent

Een arts moet u vóór een behandeling uitleggen wat er gaat gebeuren. U moet ook de belangrijkste risico’s kennen. U moet alternatieven kunnen bespreken. Pas daarna kunt u echte toestemming geven. Ontbreekt die informatie, dan kan dat bijdragen aan aansprakelijkheid. Dit onderwerp wordt in medische zaken vaak onderschat.

Meer hierover leest u in onze uitleg over toestemming: Informed consent bij een medische behandeling

---

Fout, schade en causaal verband: drie zelfstandige vragen

Een medische fout leidt niet vanzelf tot een vergoeding. Er moeten drie dingen los van elkaar vaststaan, en in de praktijk struikelt een claim meestal op de derde.

Waarom causaliteit zo lastig is

Het draait om de vraag: hoe zou het zijn gelopen zonder de fout? De patiënt was immers al ziek. Was een slechte uitkomst ook zonder de fout waarschijnlijk geweest, dan is er geen of minder schade toe te rekenen.

Twee leerstukken kunnen daarbij helpen wanneer volledig bewijs niet te leveren is:

• Proportionele aansprakelijkheid. Is niet vast te stellen of de schade door de fout of door een andere oorzaak is ontstaan, dan kan de rechter de schade naar rato van de kans toerekenen.
• Verlies van een kans. Heeft een te late diagnose u een reële kans op een beter resultaat ontnomen, dan kan die verloren kans zelf als schade worden vergoed — bijvoorbeeld een percentage van de totale schade. Dat vraagt wel een concrete medische onderbouwing van hoe groot die kans was; lees meer over kansschade bij medische fouten.

Daarnaast bestaat de omkeringsregel: is een norm geschonden die juist strekte tot het voorkomen van precies dit risico, dan kan het causaal verband worden vermoed, waarna de hulpverlener het tegendeel moet aannemelijk maken. In medische zaken past de rechter deze regel terughoudend toe; reken er dus niet op dat het bewijs van causaal verband daarmee vervalt. Bij informed consent speelt bovendien een eigen toets: is er onvoldoende voorgelicht over een risico dat zich vervolgens verwezenlijkt, dan is de vraag of u bij juiste voorlichting voor de behandeling zou hebben gekozen of niet.

Een gebrekkig of onvolledig medisch dossier kan betekenis hebben voor de bewijswaardering: de hulpverlener heeft een dossierplicht, en een tekortkoming daarin kan tot een verzwaarde motiveringsplicht van zijn kant leiden.

Wat kost de eerste medische beoordeling?

Vóór er een aansprakelijkstelling ligt, is een medische beoordeling nodig: een onafhankelijk arts of medisch adviseur leest uw dossier en beoordeelt of er van de professionele standaard is afgeweken. Zonder die stap begint u een zaak blind.

Uw eerste beoordeling is gratis en vrijblijvend. Wij verhalen de redelijke kosten van rechtsbijstand op de aansprakelijke partij of diens verzekeraar. Kan dat niet, dan bekijken wij eerst of u voor een toevoeging in aanmerking komt en anders of een no-cure-no-payafspraak binnen de geldende regels mogelijk is. Eventuele kosten voor u bespreken wij vooraf. U krijgt nooit kosten in rekening zonder voorafgaand overleg en uw goedkeuring.

Wie stelt u aansprakelijk: de arts of het ziekenhuis?

Vaak richt u de claim op het ziekenhuis. Dat is praktisch en meestal ook juridisch logisch. Het ziekenhuis kan in veel gevallen aansprakelijk zijn voor fouten van artsen of personeel dat daar werkt. Dat maakt de afhandeling vaak sneller en duidelijker.

De wettelijke basis is de centrale aansprakelijkheid van het ziekenhuis (artikel 7:462 BW). Vinden de verrichtingen plaats in een ziekenhuis dat zelf geen partij is bij de behandelingsovereenkomst, bijvoorbeeld bij een vrijgevestigde specialist, dan is het ziekenhuis voor een tekortkoming toch mede aansprakelijk, alsof het zelf partij was. U hoeft dan niet eerst uit te zoeken hoe de arts en het ziekenhuis hun onderlinge verhouding hebben geregeld. Bij een zelfstandige praktijk, zoals een huisarts, fysiotherapeut of particuliere kliniek, of bij een behandeling in het buitenland, ligt dat soms anders. Onderzoek daarom eerst met wie de behandelingsovereenkomst bestond en welke verzekeraar de zorgverlener heeft. Een zorgverlener kan de aansprakelijkheid tegenover u niet uitsluiten of beperken (artikel 7:463 BW).

Lees hierover: Ziekenhuis aansprakelijk voor fouten van artsen: hoe werkt dat?

---

Bewijs: uw medisch dossier is vaak het belangrijkste document

Een medische claim valt of staat met bewijs. Begin daarom zo snel mogelijk met het veiligstellen van de feiten. Het medisch dossier vormt bijna altijd het startpunt. In dat dossier staan onder andere aantekeningen, uitslagen, operatieverslagen, medicatie, consulten en correspondentie.

U heeft recht op inzage en (minstens) één gratis kopie. U vindt daarover informatie bij:

• Medisch dossier: inzage, kopie en correctie (Arslan)
• Rijksoverheid: kopie medisch dossier

Praktische tips om uw bewijs sterker te maken

• Schrijf direct op wat er is gebeurd. Noteer data en namen.
• Maak een tijdlijn van klachten, consulten, onderzoeken, behandelingen en contactmomenten. Noteer ook wanneer u voor het eerst hoorde dat mogelijk een fout was gemaakt; dat moment kan van belang zijn voor de verjaring.
• Vraag uw volledige dossier op. Wacht daar niet mee.
• Bewaar brieven, afspraken, foto’s en medicatie-overzichten.
• Leg uw klachten vast bij uw huisarts of behandelaar. Zorg voor een duidelijke medische lijn.
• Maak duidelijk welke klachten al vóór de behandeling speelden. Zo voorkomt u dat alle klachten ten onrechte aan één incident worden gekoppeld, of juist dat de wederpartij alles aan uw voorgeschiedenis toeschrijft.
• Bewaar bewijs van de gevolgen: gemiste werkdagen, extra hulp, kosten en beperkingen.

---

Kies eerst wat u wilt bereiken: klacht, tuchtrecht of schadeclaim

Wilt u uitleg, herstel van de behandelrelatie, een oordeel over het professionele handelen of vergoeding van schade? Die vraag bepaalt de passende route. Een gesprek met de behandelaar kan snel duidelijkheid geven, maar vervangt geen aansprakelijkstelling als u schadevergoeding wilt. Een tuchtrechtelijk oordeel kan belangrijk zijn voor een claim, maar de tuchtrechter kent geen schadevergoeding toe. U hoeft niet automatisch alle routes te doorlopen.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) is toezichthouder. U kunt daar een melding doen, maar de IGJ behandelt geen individuele klachten en kent geen schadevergoeding toe. Hoe de klachtroute werkt, leest u in klacht indienen na een medische fout.

---

Hoe verloopt een claim bij medische aansprakelijkheid?

Een goede aanpak volgt bijna altijd dezelfde stappen. U voorkomt daarmee onnodige vertraging en discussie.

1) Inventarisatie en dossier opvragen

Wij brengen de feiten in kaart en vragen het medisch dossier op. We kijken ook naar het volledige schadebeeld: klachten, beperkingen, werk, gezin en kosten.

2) Medische beoordeling (haalbaarheidsonderzoek)

Daarna laat u een medisch adviseur het dossier beoordelen. Die vergelijkt het handelen van de zorgverlener met de professionele standaard. Dit onderdeel bepaalt vaak of een claim kansrijk is. De maatstaf is de zorgvuldigheid die destijds mocht worden verwacht, niet de kennis die pas achteraf beschikbaar kwam. Daarna wordt onderzocht welke extra schade zorgvuldig handelen waarschijnlijk had voorkomen.

3) Aansprakelijkstelling

Is de zaak kansrijk, dan stellen wij de zorgverlener of verzekeraar aansprakelijk. We onderbouwen dat met feiten, dossierstukken en medische argumenten. Een aansprakelijkstelling beschrijft de relevante feiten, de verweten tekortkoming en de schade voor zover die al bekend is. De claim hoeft nog geen definitief bedrag te bevatten. Voor de afwikkeling door zorgaanbieder en verzekeraar biedt de gedragscode GOMA richting, onder meer over open communicatie en een zorgvuldige behandeling van de claim; de code is geen erkenning van aansprakelijkheid. Wij vragen om een inhoudelijke reactie en leggen vast welke stukken zijn verstrekt.

4) Onderhandeling over schadevergoeding

Erkent de verzekeraar aansprakelijkheid, dan onderhandelen we over de schade. We vragen vaak ook voorschotten als u direct kosten heeft. Een voorschot ligt vooral voor de hand wanneer een deel van de schade al voldoende vaststaat. De definitieve begroting kan langer duren bij herstel, revalidatie of onzekerheid over werk.

Wordt aansprakelijkheid afgewezen?

Kijk dan naar de precieze reden: geen fout, geen causaal verband, geen schade of verjaring. Elk van die redenen vraagt een ander antwoord, bijvoorbeeld een aanvullend medisch advies of een nadere onderbouwing van de schade. Blijft een medisch geschil bestaan, dan kan een onafhankelijk deskundigenonderzoek helpen. Meer hierover leest u op onze pagina over medische aansprakelijkheid afgewezen.

5) Procedure als het moet

Ontstaat er discussie over aansprakelijkheid of schade, dan kan een procedure volgen. We kiezen die stap alleen als het nodig is, na afweging van bewijs, kosten, belang en alternatieven.

Wilt u weten hoe een letselschadezaak in het algemeen loopt? Lees dan: Hoe werkt het letselschadetraject?

---

Welke schade kunt u claimen bij een medische fout?

Bij medische aansprakelijkheid gaat het vaak om meerdere schadeposten. U kunt denken aan:

Materiële schade (kosten en inkomensverlies)

• medische kosten die u zelf betaalt;
• extra behandelingen, hulpmiddelen of revalidatie;
• reiskosten en parkeerkosten;
• verlies van inkomen of verlies van verdienvermogen;
• kosten voor huishoudelijke hulp of mantelzorg.

Wilt u meer lezen over inkomensschade? Bekijk: Verlies aan verdienvermogen bij letselschade.

Immateriële schade (smartengeld)

Smartengeld vergoedt pijn, verdriet, angst, stress en verlies aan levensvreugde. De hoogte hangt af van uw letsel, de duur van herstel en de gevolgen voor uw dagelijks leven.

Lees meer: Hoe kunt u smartengeld berekenen? en Smartengeld bij letselschade.

---

Verjaring: wacht niet te lang

Welke verjaringstermijn geldt, hangt onder meer af van de schade en de datum van de gebeurtenis. Bij letsel- en overlijdensschade geldt de bijzondere regeling van artikel 3:310 lid 5 BW; voor gebeurtenissen vóór 1 februari 2004 geldt overgangsrecht. De onderstaande algemene termijnen moeten daarom samen met die uitzondering worden gelezen.

Let op het overgangsrecht van 1 februari 2004

Bij letselschade of overlijdensschade geldt sinds de invoering van artikel 3:310 lid 5 BW dat de lange termijn van twintig jaar niet van toepassing is: alleen de korte termijn van vijf jaar telt. Dat is belangrijk bij fouten die pas na lange tijd worden ontdekt.

Die bepaling geldt echter alleen voor schadeveroorzakende gebeurtenissen vanaf 1 februari 2004. Vond de behandeling vóór die datum plaats, dan geldt overgangsrecht en kan de vordering ook verjaard zijn voordat u van de fout wist. Laat dat afzonderlijk beoordelen, zeker als het om een minderjarige ging.

Verder is van belang:

• Was u minderjarig? Was u op de dag waarop u met de schade en de aansprakelijke persoon bekend werd nog minderjarig, dan verjaart de vordering pas vijf jaar na de dag volgend op die waarop u meerderjarig werd (artikel 3:310 lid 5 BW).
• Stuiten. U breekt de verjaring af met een schriftelijke aanmaning of een schriftelijke mededeling waarin u zich ondubbelzinnig uw recht op schadevergoeding voorbehoudt (artikel 3:317 BW). Zorg dat u kunt bewijzen dat en wanneer die is ontvangen, bijvoorbeeld door aangetekend te versturen. Na stuiting begint een nieuwe termijn van in beginsel vijf jaar te lopen (artikel 3:319 BW). Ook een erkenning door de wederpartij stuit de verjaring (artikel 3:318 BW).
• Klachtprocedure stuit niet. Een klacht bij de zorgaanbieder of de klachtenfunctionaris en een tuchtklacht breken de verjaring niet af. Een verzoek aan de geschilleninstantie kan de verjaring alleen onder voorwaarden stuiten (artikel 3:316 lid 3 BW: de wederpartij moet er met bekwame spoed van op de hoogte worden gesteld en het moet tot een bindend advies leiden). Loopt zo’n traject, stuit de vordering dan afzonderlijk en schriftelijk. Meer hierover leest u bij verjaring in medische aansprakelijkheidszaken. Dit is een van de meest voorkomende manieren waarop een terechte claim alsnog sneuvelt.

Veelgemaakte misverstanden

• “Er was een complicatie, dus ik heb altijd gelijk.” Nee. U moet laten zien dat de zorgverlener buiten de norm handelde.
• “Ik moet eerst een klachtenprocedure doen.” Dat hoeft niet. U mag direct aansprakelijkheid onderzoeken.
• “Ik heb geen harde afwijking op scans, dus ik kan niets claimen.” Dat klopt niet. Het gaat om klachten, beperkingen en bewijs in de keten.
• “De arts zal het wel niet toegeven.” Dat gebeurt inderdaad niet altijd. Daarom draait het om dossier, deskundigen en onderbouwing.

---

Waarom Arslan Advocaten?

Bij Arslan Advocaten werken advocaten en juristen aan de juridische onderbouwing, MEDICA aan de medische vragen en NIVRE-registerexperts waar nodig aan de schadebegroting. Ook samenhangende problemen met werk, inkomen of verzekeringsdekking kunnen worden besproken. U houdt één aanspreekpunt voor de afstemming. Lees meer over kosten en financiering van een medische aansprakelijkheidszaak.

Wilt u weten of uw situatie kansrijk is? Neem dan contact op via het contactformulier op onze website. Wij beoordelen uw zaak en leggen uit wat uw beste vervolgstap is.

---

Verder lezen (interne verdieping)

• Medische aansprakelijkheid uitgelegd
• Complicatie of medische fout
• Medische fouten bij verkeerde diagnose
• Ziekenhuis aansprakelijk
• Medisch dossier: inzage, kopie en correctie
• Hoe werkt het letselschadetraject?

---

Lees ook

• Letselschade voor Zelfstandig Ondernemers en ZZP’ers
• Schadeverzekering inzittenden (SVI): bescherming voor bestuurder én passagiers
• Hoe kunt u Smartengeld Berekenen? Een Gids voor Slachtoffers van Letselschade

Bronnen

• Burgerlijk Wetboek Boek 7: informatie, toestemming, goede zorg, dossier en centrale aansprakelijkheid
• Burgerlijk Wetboek Boek 3: verjaring en stuiting
• Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg
• Rechtspraak: medische fout en procedures

Van dossieronderzoek naar concrete schadevergoeding

Laat tijdens het traject ook het schadeoverzicht bijhouden. Noteer per maand extra kosten, werkuitval en noodzakelijke hulp, met verwijzingen naar bewijsstukken en ontvangen vergoedingen. Bij een eindregeling moet duidelijk zijn welke toekomstige gevolgen zijn meegenomen en wat finale kwijting betekent.

Lees voor de berekening verder over schadevergoeding na een medische fout en de afzonderlijke letselschadeposten. Voor fouten van andere dienstverleners verwijzen wij naar beroepsaansprakelijkheid.

---

Gerelateerde juridische diensten

• Meer informatie over Medische fouten
• Meer informatie over Letselschade